ویژه نامه مطالب علمی
ویژه نامه مطالب علمی
نوشیدنی مه آلود
تابه حال آب مه نوشیده اید؟درختان وگیاهان همیشه این کاررامی کنند.مه ،ابری است که درمجاورت سطح زمین پدیدمی آیدوازقطرات بسیارریزآب تشکیل می شوند.این قطرات آنقدرکوچک وسبک هستندکه درهواشناورمی مانندوبه وسیله بادبه این طرف وآن طرف برده می شوند.وقتی چند میلیون ازاین قطره هابه مانعی مانندبرگ درخت برخوردمی کنند،متراکم شده وبه شکل آب روی آن جاری می شوند.اندکی بعد درخت وخاک زیرپایش مقدارزیادی ازاین آب را جذب می کنند.
یک دانشمند کانادایی به نام رابرت شمنور باالگو برداری ازدرختان وبه کمک دانشمندی ازشیلی تصمیم به ساخت وسیله ای گرفت که بتواندآب حاصل از مه راباهمان شیوه درختان درمقادیرزیادجمع آوری کند.به این منظوردودیرک رادرزمین فروکردندویک پرده طوری صاف وبدون چین خوردگی بین آن ها کشیدند.50درصد پرده طوری ازالیاف فیبری و50 درصد دیگرازسوراخ هایی تشکیل شده بودکه اجازه میدادبادبه قدرکافی ازآن عبورکند.وقی باد کجکی می وزد ومه راباخودمی برد قطرات آب به پرده عمودی برخودمی کنندوبه طرف پایین جاری می شوند ولوله هایی آن راازآبراهه به منبع ذخیره هدایت می کنند.
جمع آوری مه ساده وروش ارزانی برای به دست آوردن آب درمناطق مرتفع وخشکی است که در آن جا آب کمیاب یا آلوده است. بزرگترین سیستم جمع آوری کننده مه در"ال توفو" واقع درتپه های مرتفع ساحلی درشیلی قراردارد.درآن جا88 مأمورهرروز 1300 لیتر آب برای ساکنان روستای دورافتاده چانگانگو تهیه می کنند.این مردم درگذشته برای خرید آب که از 40کیلومتر دورتربه وسیله کامیون به آن جا منتقل می شد،پول زیادی پرداخت می کردند.بسیاری ازخانواده ها فقط می توانستند چندلیترآب درروزبخرند.اما اکنون درخانه لوله کشی آب دارند که آب پاکیزه ای رابرای آشامیدن ،شست وشوی وآشپزی دراختیارشان قرار می دهد.چانگانگو به خاطرداشتن باغ ودرختان میوه درحال پیشرفت است.
حیوانات نیزدراین نواحی بسیارخشک راه هایی برای بقا یافته اند.برای مثال شترهای بیابانی درکوهانشان چربی ذخیره می کنند وسپس ازآن برای تولید آب استفاده می کنند.گذشته ازاین طوری عمل می کنند که کمترین میزان آب از بدنشان دفع می شود- ادرارآن ها تقریباً مثل یک تکه نمک یا کریستال است.
ماهی ششدار آفریقایی هم تمام طول فصل تابستان را میخوابد.سوسک مه نوش آفریقایی هم حقه مه نوشی رایادگرفته است.بدین ترتیب که در روزهای مه آلود پشت به بادقوز می کند واجازه می دهد قطرات مه روی پشتش راه بیافتند وبه طرف دهانش بروند.
هوا چه طورهواشد؟
هوای اطراف زمین دارای مخلوط کاملی است ازگازهایی که برای زنده بودن ضروری اند.به نظرشما این آمیزه فوق العاده وبی نقص چگونه به وجودآمده است؟
بگذاریدخیال کنیم که می توان سوارماشین زمان شد وبه 5/2 میلیارد سال پیش سفرکرد.یعنی زمانی که حیات تازه داشت روی زمین شکل می گرفت.
ازماشین زمان پیاده می شویم وبه اطراف نگاه می کنیم.چشم اندازی از صخره هاوآب های گل آلود پیش روی ماست.این جاحتی یک درخت یاگیاه ویاحتی خاک هم پیدانمی شود.فرصتی برای گشت وگذاردر اطراف نداریم چون اگردو دقیقه دیگراین جا بمانیم می میریم!برای این که تقریباً هیچ اکسیژنی درهوا وجودندارد. تازه فقط این نیست دما آن قدرزیاداست که ما رابرشته می کند.
اما فرض کنیدکه باخودمان کپسول اکسیژن داریم ولباس های ضدحرارت پوشیده ایم.به راه می افتیم ووارد اقیانوس می شویم.خوشبختانه لباس های فضانوردیمان برای رفتن به اعماق دریا مجهزندوبرای دیدن موجودات بسیارریز ،میکروسکوپ های زیر آبی راهمباخودمان آوردیم.به درون آب شیرجه میزنیم ودرکف اقیانوس با جهان شگفت انگیزی ازموجودات ذره بینی مواجه می شویم.آن ها موجوداتی هستندبا دن های شلاق مانند که به وسیله ی آن روبه جلو حرکت می کنند،بعضی هم دارای ردیف هایی از مژک هایی بسیارکوچکندکه حرکت پاروماننددارند.موجوداتی هم هستندکه سطح بدنشان باصدف یازره پوشانده شده است.
تعدادی ازموجودات "سبز، آبی" هم باساکنان این باغ وحش قاطی شده اند.آن ها اجدادگیاهان هستند.موجودات سبز-آبی رنگ، دانه یاگل ندارنداما مانندهمه گیاهان یادگرفته اند که چطورغذای موردنیازشان رابسازند واین کار رابابه دام انداختن انرژی موجوددرنورخورشید انجام می دهند.آن هابا استفاده ازانرژی موجوددرنورخورشید،آب ودی اکسیدکربن رابرای تولید غذایشان ،که یک قندساده است.،باهم ترکیب می کنند.این فرایند فتوسنتز نامیده می شود.درفرایند فتوسنتز علاوه برقند،اکسیژن هم تولید می شودکه برای حیات ضروری است.این موجودات ریز گیاه مانند طی میلیون ها سال اکسیژن رابه آرامی واردآب وهواکرده اند.اما هواهنوز به اندازه کافی برای حمایت ازهیچ موجودی حتی ریزترین وساده ترین آن هاهم اکسیژن ندارد.